و چون هر دو جهاد در دو مرحلهء اوّل كه اسلام و ايمان باشد شريكند ، مگر در بعضى مراتب و درجات كه به آن اشاره رفته خواهد شد ، پس فاصل ميان مؤمن و منافق اين مجاهدين نيز ايمان است ، و شناختن ايشان نيز به آثار و علامات بر عدم اذعان است . و چون - چنان كه دانسته خواهد شد - ايمان كه در مراحل جهاد اكبر واقع شده است اشدّ از ايمان واقع در جهاد اصغر است ، پس ملازمت مقتضاى شهادتين در مجاهدين اين راه نيز بيشتر ضرور و در كار است ، و به اندك تخلّف از مقتضاى احدهما شخص داخل در مسلك منافقين است . و از اين جهت است كه سالكين راه خدا كسى را كه به قدر رأس ابره از ظاهر شريعت تجاوز نمايد سالك نمىدانند بلكه كاذب و منافق مىخوانند . [ معيار شناخت منافق از مومن ] و اشاره بر اين است آنچه را ثقة الاسلام به سند متّصل از مسمع بن عبد الملك از ابى عبد اللّه عليه السّلام روايت نموده كه : قال : قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله : ما زاد خشوع الجسد على خشوع القلب فهو عندنا

--> ص 159 و در ج 7 كتاب الايمان ، ص 12 همگى با اسناد متصل خود از يحيى بن سعيد از علقمة بن وقّاص از عمر بن خطاب ( با ادنى اختلافى در لفظ ) ، و نيز ترمذى در باب فضائل الجهاد و ابن ماجه در كتاب زهد و احمد بن حنبل در ج 1 از « مسند » خود ، بنا به نقل « المعجم المفهرس لألفاظ الحديث النّبويّة » روايت مىكند كه قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم : إنّما الأعمال بالنّيّة ، و إنّما لكلّ امرئ ما نوى ، فمن كانت هجرته إلى اللّه و رسوله فهجرته إلى اللّه و رسوله ، و من كانت هجرته إلى دنيا يصيبها أو امرأة ينكحها فهجرته إلى ما هاجر إليه .